अत्याधुनिक प्रविधिको सहयोगमा अमेरिकाले यसरी पक्राउ गरेको थियो भेनेजुएलका राष्ट्रपति मदुरो

 अत्याधुनिक प्रविधिको सहयोगमा अमेरिकाले यसरी पक्राउ गरेको थियो भेनेजुएलका राष्ट्रपति मदुरो

अमेरिकी स्पेसल फोर्सले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई पक्राउ गर्न सञ्चालन गरेको 'अप्रेसन एब्सोल्युट रिजोल्भ'का क्रममा आधुनिक युद्ध कला र अत्याधुनिक प्रविधिको भरपुर प्रयोग गर्‍यो । यस अभियानमा जासुसीदेखि लिएर साइबर हमला र रियल-टाइम मनिटरिङसम्मका प्रविधिहरू समावेश थिए ।

गत अगस्टमा सीआईएका अधिकारीहरूको एउटा गुप्त टोली भेनेजुएला प्रवेश गर्‍यो । उनीहरूको योजना निकोलस मदुरोको बारेमा जानकारी सङ्कलन गर्नु थियो, जसलाई ट्रम्प प्रशासनले 'नार्को-टेररिस्ट' (लागूऔषध-आतङ्कवादी) घोषणा गरेको थियो ।

सीआईए टोली कराकसमा महिनौँसम्म कसैले मेसो नपाउने गरी सक्रिय रह्यो । भेनेजुएली नेताको नजिकका एक सुराकी र आकाशमा गोप्य रूपमा उडिरहेका 'स्टेल्थ ड्रोन'हरूको सूचनाको संयोजनले एजेन्सीलाई उनको दिनचर्याको सूक्ष्म विवरण मापन गर्न सक्षम बनायो ।

स्टेल्थ ड्रोन भनेको यस्तो अत्याधुनिक मानव रहित विमान हो, जसलाई शत्रुको राडार वा निगरानी प्रणालीले सजिलै पत्ता लगाउन नसक्ने गरी डिजाइन गरिएको हुन्छ । सीआईएले आक्रमण अघि भेनेजुएलाका राष्ट्रपति मादुरोको कम्पाउन्ड माथि गोप्य रूपमा स्टेल्थ ड्रोनहरूको एउटा समूह (फ्लिट) उडाएको थियो । यसले मादुरोको दैनिक चालचलन, उनी हिँड्ने बाटो र उनको तालिकाको सूक्ष्म विवरणहरू सङ्कलन गर्न र नक्साङ्कन तयार पार्न मद्दत गरेको थियो ।

यी ड्रोनहरू महिनौँसम्म भेनेजुएलाको आकाशमा उड्दा पनि त्यहाँको सरकारले यसबारे भेउ पाउनै सकेन । मुख्य आक्रमणको समयमा सहरको बिजुली काटिएपछि यी ड्रोनहरू अन्य विमानहरूसँगै पत्ता नलाग्ने गरी निशाना नजिक पुगेका थिए ।

यी ड्रोनहरूले अमेरिकी लडाकु विमान र बम वर्षकहरूसँग मिलेर भेनेजुएलाको राडार र हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीलाई खोज्ने र नष्ट गर्ने काम गरेका थिए । यसले गर्दा कमान्डो बोकेका हेलिकोप्टरहरूका लागि सुरक्षित बाटो खुलेको थियो ।

यो निकै खतरनाक मिसन थियो । अमेरिकी दूतावास बन्द भएकाले सीआईए अधिकारीहरूले कूटनीतिक आवरणमा काम गर्न सक्दैनथे । तर पनि यो मिसन अमेरिकाका लागि निकै सफल रह्यो । जोइन्ट चिफ्स अफ स्टाफका अध्यक्ष जनरल ड्यान केनले एक पत्रकार सम्मेलनमा बताए अनुसार टोलीले सङ्कलन गरेको जासुसी सूचनाका कारण अमेरिकालाई मदुरो कहाँ जान्थे, के खान्थे र कस्ता घरपालुवा जनावर पाल्थे भन्ने समेत थाहा थियो ।

त्यो जानकारी शनिबार बिहान सबेरै गरिएको सैन्य कारबाहीका लागि महत्वपूर्ण थियो । यो सन् २०११ मा पाकिस्तानको सेफ हाउसमा ओसामा बिन लादेनलाई मार्ने नेभी सिल टिम-६ (SEAL Team 6) को कारबाहीपछिको यस्तै प्रकृतिको सबैभन्दा जोखिमपूर्ण अमेरिकी सैन्य कारबाही थियो । जसलाई एलिट 'आर्मी डेल्टा फोर्स' कमान्डोहरूले चलाएका थिए ।

यसको नतिजा रणनीतिक रूपमा सटीक र तदारुकताका साथ कार्यान्वयन गरिएको अपरेसन थियो, जसले कुनै पनि अमेरिकीको ज्यान जोखिममा नपारी मदुरोलाई उनको देशबाट बाहिर निकाल्यो । भेनेजुएलामा अमेरिकी कारबाहीको वैधता र कारणबारे प्रश्नहरू उठिरहँदा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले यो नतिजाको प्रशंसा गरेका छन् ।

ट्रम्पले 'अपरेसन एब्सोल्युट रिजल्भ' नाम दिइएको यस कारबाहीलाई लागूऔषध ओसारपसारमाथिको प्रहारको रूपमा चर्चा गरेका छन् । तर अन्य देशहरूको तुलनामा अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध व्यापारमा भेनेजुएला त्यति ठुलो खेलाडी नभएको न्युयोर्क टाइम्सको रिपोर्टमा उल्लेख छ ।

विगतमा विभिन्न देशमाथि गरिएका अमेरिकी हस्तक्षेपहरू भद्रगोल भएका थिए । पानामामा सेनाले वा क्युबामा सीआईएले गरेका असफल प्रयासको विपरीत मदुरोलाई समात्ने अपरेसन लगभग त्रुटि रहित थियो ।

तयारीको क्रममा डेल्टा फोर्स कमान्डोहरूले केन्टकीमा 'जोइन्ट स्पेसल अपरेसन कमान्ड'ले निर्माण गरेको मदुरोको कम्पाउन्डको पूर्ण-आकारको नमुनाभित्र अभ्यास गरेका थिए । उनीहरूले तीव्र गतिमा स्टिलका ढोकाहरू फोड्ने अभ्यास गरेका थिए ।

सेनाले मौसम सफा हुने र नागरिक क्षति कम हुने समयको पर्खाइमा यो मिसन कार्यान्वयन गर्न केही दिनदेखि तयारी गरिरहेको थियो । तनाव बढ्दै जाँदा मदुरो ६ देखि ८ वटा स्थानहरूमा सरिरहन्थे र उनी कहाँ बस्नेछन् भन्ने कुरा अमेरिकालाई कहिलेकाहीँ अबेर राती मात्र थाहा हुन्थ्यो । अमेरिकी सेनालाई अपरेसन कार्यान्वयन गर्न मदुरो उनीहरूले आक्रमणको अभ्यास गरेको कम्पाउन्डमै छन् भन्ने पुष्टि हुन आवश्यक थियो ।

छापा मार्नु अघिका दिनहरूमा अमेरिकाले उक्त क्षेत्रमा विशेष अपरेसन विमानहरू, इलेक्ट्रोनिक युद्धक विमानहरू, सशस्त्र रिपर ड्रोनहरू, खोज तथा उद्धार हेलिकोप्टरहरू र लडाकु विमानहरूको सङ्ख्या बढाएको थियो । सशस्त्र रिपर ड्रोन र इलेक्ट्रोनिक युद्धक विमानहरूले कमान्डोहरूलाई हवाई सुरक्षा प्रदान गरेका थिए ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यी अन्तिम समयका थप मद्दतहरूले सैन्य कारबाही 'हुने कि नहुने' भन्ने होइन, 'कहिले हुने' भन्ने मात्र प्रश्न रहेको सङ्केत गरेका थिए ।

अमेरिकाले मदुरोमाथि दबाब बढाउन र उनलाई पक्राउ गर्ने छापाको तयारीका लागि अन्य कदमहरू पनि चालेको थियो । एक हप्ता अघि सीआईएले भेनेजुएलाको एक बन्दरगाहमा ड्रोन आक्रमण गरेको थियो । र महिनौँसम्म अमेरिकी सेनाले कानुनी रूपमा विवादित अभियान चलायो । जसबाट क्यारिबियन र पूर्वी प्रशान्त क्षेत्रमा दर्जनौँ डुङ्गाहरू नष्ट गर्नुका साथै कम्तीमा ११५ जनाको ज्यान लियो ।

हालैका दिनहरूमा मदुरोले अमेरिकी आक्रमण रोक्न प्रयास गर्दै अमेरिकालाई भेनेजुएलाको तेलमा पहुँच दिने प्रस्ताव राखेका थिए । ट्रम्प आफैँले शनिबार यो विषय खुलाए । एक अमेरिकी अधिकारीका अनुसार, २३ डिसेम्बरमा प्रस्ताव गरिएको उक्त सम्झौता अनुसार मदुरो देश छोडेर टर्की जानुपर्ने थियो । तर मदुरोले आक्रोशित हुँदै उक्त योजना अस्वीकार गरेको ती अधिकारीले बताएको न्युयोर्क टाइम्सले लेखेको छ । मदुरोको उक्त प्रतिक्रियाले उनी गम्भीर नभएको स्पष्ट हुन्थ्यो ।

वार्ता विफल भएपछि पक्राउ मिसनको बाटो खुल्यो, जसको परिणति मदुरोलाई अमेरिका उडाएर सङ्घीय लागूऔषध ओसारपसारको अभियोग सामना गर्न ब्रुकलिनमा जेल चलान गरियो । अमेरिका आउँदैछ भन्ने कुरामा भेनेजुएला सरकारलाई सायद कमै शङ्का थियो । तर सेनाले 'ट्याक्टिकल सरप्राइज' कायम राख्न धेरै प्रयास गर्‍यो, जसरी यसअघि इराना आणविक भट्टी नष्ट गर्ने अपरेसनमा गरेको थियो ।

ट्रम्पले अमेरिकी सेनालाई डिसेम्बर २५ मै अघि बढ्न अनुमति दिएका थिए । तर आक्रमणकारी बल तयार छ र जमिनको स्थिति उपयुक्त छ भन्ने सुनिश्चित गर्न पेन्टागनका अधिकारी र विशेष अपरेसन योजनाकारहरूलाई समय निर्धारणको जिम्मा दिएका थिए ।

अमेरिकी सेना बिदाको समयमा अपरेसन सञ्चालन गर्न चाहन्थ्यो । किनभने धेरै सरकारी अधिकारीहरू छुट्टीमा थिए र भेनेजुएलाका धेरै सैनिक कर्मचारीहरू पनि बिदामा थिए ।

खराब मौसमले अपरेसनलाई केही दिन पर धकेल्यो । यद्यपि, हप्ताको सुरुमा मौसम सफा भयो र सैन्य कमान्डरहरूले आगामी दिनहरूमा आक्रमणको अवसरहरूको 'रोलिङ विन्डो' देखे । ट्रम्पले शुक्रबार राति १०:४६ बजे अन्तिम आदेश दिए ।

यदि मौसम सफा नभएको भए, मिसन मध्य जनवरीसम्म धकेलिन सक्थ्यो । अमेरिकी अधिकारीहरूले केही हवाई साधनहरू उडाउन पहिलो चरणको स्वीकृति दिएसँगै अपरेसन आधिकारिक रूपमा शुक्रबार साँझ ४:३० बजे सुरु भयो । तर यसको मतलब पूर्ण मिसन स्वीकृत भइसकेको थिएन । अधिकारीहरूले अर्को छ घण्टासम्म मौसम र मदुरोको स्थान लगायत जमिनको स्थिति निगरानी गरिरहे ।

ट्रम्पले त्यो साँझ आफ्नो फ्लोरिडास्थित क्लब 'मार-अ-लागो' को आँगनमा सहयोगी र क्याबिनेट सचिवहरूसँग डिनर गरे । राष्ट्रपतिका सहयोगीहरूले उनलाई त्यस साँझ पछि लगभग १०:३० बजे, अन्तिम स्वीकृतिको लागि फोन गर्ने बताए । ट्रम्पले फोन मार्फत स्वीकृति दिए अनि त्यहाँको सबैभन्दा सुरक्षित स्थानमा आफ्ना वरिष्ठ राष्ट्रिय सुरक्षा अधिकारीहरूसँग सामेल भए ।

भेनेजुएला भित्र यो प्रयास साइबर अपरेसनबाट सुरु भयो । जसले कराकसको ठुलो हिस्सामा विद्युत् आपूर्ति बन्द गर्‍यो र सहरलाई अन्धकारमा डुबायो । ताकि विमान, ड्रोन र हेलिकोप्टरहरू पत्ता नलाग्ने गरी नजिक पुग्न सकून् ।

२० वटा विभिन्न सैन्य अखडा र नौसेनाका जहाजहरूबाट उडेर १५० भन्दा बढी सैन्य विमानले यस मिसनमा भाग लिए । जसमा ड्रोन, लडाकु विमान र बम वर्षक समावेश थिए ।

विमानहरू कराकस तर्फ अघि बढ्दै गर्दा, सैन्य र गुप्तचर एजेन्सीहरूले 'ट्याक्टिकल सरप्राइज' कायम राखेको निष्कर्ष निकाले: मदुरोलाई अपरेसन आउँदैछ भन्ने चेतावनी दिइएको थिएन ।

शनिबार बिहान सबेरै अमेरिकी युद्धक विमानहरूले राडार र हवाई सुरक्षा ब्याट्रीहरूमा आक्रमण गर्दा कराकसभर ठुला विस्फोटका आवाज गुञ्जिरहे । सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरिएका केही विस्फोटहरू नाटकीय देखिए । तर त्यसमध्ये धेरैजसो राडार इन्स्टलेसन र रेडियो प्रसारण टावरहरू नष्ट गरिँदाका दृश्य थिए ।

शनिबारको आक्रमणमा कम्तीमा ४० जना मारिएको भेनेजुएली अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै टाइम्सले लेखेको छ । जसमा सैन्य कर्मचारीसँगै सर्वसाधारण पनि समावेश छन् ।

जनरल केनले पत्रकारहरूलाई बताए अनुसार लडाकु विमान, बम वर्षक र ड्रोनहरू विशेष अपरेसन फोर्स बोकेका हेलिकोप्टरहरूका लागि सुरक्षित बाटो बनाउन देशको हवाई सुरक्षा खोज्न र नष्ट गर्न भेनेजुएला प्रवेश गरेका थिए । भेनेजुएलाको हवाई सुरक्षा दबाइए पनि स्थानीय समय अनुसार बिहान २:०१ बजे मदुरोको कम्पाउन्डमा पुग्दा अमेरिकी हेलिकप्टरहरूमाथि गोलीबारी भयो । तर अमेरिकी हेलिकोप्टरहरूले अत्यधिक शक्तिका साथ जवाफ दिए ।

एउटा हेलिकोप्टरमा गोली लाग्यो । समग्र अपरेसनमा अमेरिकाका करिब आधा दर्जन सैनिक घाइते भए । मदुरोलाई पक्राउ गर्न खटाइएका डेल्टा फोर्स अपरेटरहरूलाई भेनेजुएलाको सबैभन्दा सुरक्षित सैन्य आधारमा रहेको उनीहरूको लक्ष्यसम्म १६० औँ स्पेसल अपरेसन एभिएसन रेजिमेन्टले पुर्‍याएको थियो । जुन एक विशिष्ट आर्मी एभिएसन एकाई हो र यसले मोडिफाई गरिएका एमएच-६० र एमएच-४७ हेलिकोप्टरहरू उडाउँछ । जुन रातको समयमा र जमिनको निकै कम उचाइमा उड्न सक्छन् ।

'नाइट स्टकर्स' उपनाम पाएको १६० औँ रेजिमेन्ट उच्च जोखिमपूर्ण, कम उचाइमा र रातको समयमा गरिने मिसनहरूका लागि विशेषज्ञ छ । जसलाई पेन्टागनले हालैका महिनाहरूमा भेनेजुएलाको तट नजिकै 'अभ्यास मिसन' भनेको थियो । जुन यसै एकाईले सञ्चालन गरेको थियो ।

जमिनमा ओर्लिएपछि डेल्टा फोर्स मदुरोलाई खोज्न भवन भित्र तीव्र गतिमा अघि बढ्यो । करिब १,३०० माइल टाढा, मार-अ-लागो भित्रको एउटा कोठाबाट ट्रम्प र उनका मुख्य सहयोगीहरूले आकाशमा रहेको विमानमा जडान गरिएको क्यामेराको मद्दतले छापाको दृश्य लाइभ हेरिरहेका थिए ।

जनरल केनले स्क्रिनमा भइरहेका घटनाहरूको विवरण सुनाउँदै गर्दा राष्ट्रपति ट्रम्पले अपरेसन कसरी अघि बढिरहेको छ भन्नेबारे प्रश्नहरूको वर्षा गरिरहेका थिए । "मैले यसलाई साँच्चै टेलिभिजन शो हेरे जस्तै हेरेँ," ट्रम्पले शनिबार फक्स न्युजलाई भने ।

राष्ट्रपतिले फ्लोरिडाबाट छापाको निगरानी गरिरहँदा, डेल्टा फोर्स अपरेटरहरूले भवनमा प्रवेश गर्न विस्फोटक पदार्थको प्रयोग गरे । ढोका फोडेपछि विशेष अपरेसन फोर्सलाई भवन भित्र मदुरो भएको स्थानसम्म पुग्न तीन मिनेट लाग्यो ।

विशेष अपरेसन फोर्स कम्पाउन्ड हुँदै मदुरोको कोठासम्म पुगेपछि भेनेजुएली नेता र उनकी पत्नीले स्टिलले बलियो पारिएको कोठाबाट भाग्ने प्रयास गरे । तर अमेरिकी सेनाले रोक्न सफल भयो ।

"उनी सुरक्षित ठाउँमा पुग्ने प्रयास गरिरहेका थिए," ट्रम्पले जनरल केनको साथमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा भने, "त्यो धेरै बाक्लो ढोका थियो, धेरै भारी ढोका । तर उनी त्यो ढोकासम्म पुग्न सकेनन् । उनी ढोकासम्म पुगे, तर बन्द गर्न सकेनन् ।"

भवनमा प्रवेश गरेको करिब पाँच मिनेटपछि, डेल्टा फोर्सले मदुरोलाई नियन्त्रणमा लिएको रिपोर्ट गर्‍यो । यदि मदुरोले आफूलाई सुरक्षित कोठामा थुनेको वा आत्मसमर्पण गर्न अस्वीकार गरेको अवस्थाका लागि एफबीआईका बन्धक वार्ताकार (hostage negotiator) पनि थिए।

तर, ती वार्ताहरू आवश्यक परेनन् । डेल्टा अपरेटिभहरूले तुरुन्तै मदुरो दम्पतीलाई हेलिकप्टरमा चढाए, जुन कम्पाउन्डमा फर्किसकेका थिए । कराकसको समय अनुसार बिहान ४:२९ बजेसम्म मदुरो र उनकी पत्नीलाई यूएसएस इवो जिमामा सारियो । जुन अमेरिकी युद्धपोत हो र अपरेसनको समयमा भेनेजुएलाको तटबाट करिब १०० माइल टाढा तैनाथ थियो ।

मदुरो दम्पतीलाई इवो जिमाबाट ग्वान्टानामो बेस्थित अमेरिकी नौसेनाको आधारमा सारियो । जहाँ एफबीआईले उनलाई म्यानहट्टनको उत्तरमा रहेको सैन्य नियन्त्रित विमानस्थलमा ल्याउन एउटा ७५७ सरकारी विमान तयार राखेको थियो ।

ट्रम्पले विशेष अपरेसन फोर्स भेनेजुएलाबाट बाहिरिएर समुद्र माथि नपुगुन्जेल हेरिरहे ।अमेरिका भेनेजुएला विरुद्ध दोस्रो चरणको आक्रमण गर्न तयार थियो, तर ट्रम्पलाई त्यो आवश्यक पर्ला जस्तो लाग्दैन । यद्यपि उनले 'आवश्यक परे अरूको पछि लाग्न पनि तयार रहेको' भन्दै अन्य भेनेजुएली नेताहरूलाई चेतावनी दिएका छन् ।

Retrieved from Tech pana

डिजिटल सरोकारको एप्लिकेसन डाउनलोड गर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । अब बन्छ तपाईँको लाइफ सजिलो अनि छरितो